Periodiek kijk ik op TenderNed, om te zien wat er aan geogerelateerde aanbestedingen aankomen. We schrijven lang niet altijd in, een aanbesteding is niet alleen voor een aanbestedende partij, maar ook voor een leverancier een behoorlijke bak werk. Maar soms valt je oog dan op iets bijzonders...
 |
| Shrugging man looking at a vague landscape in the drawing style of Moebius (Dall-E) |
Zo is er iets dat heet "Aankondiging in geval van vrijwillige transparantie vooraf". Taalkundig is die in dezelfde categorie te plaatsen als andere wonderlijke overheidscommunicatie. Zo heb ik van de gemeente Delft nog de pen waarmee we onze huwelijksakte hebben getekend met daarop gedrukt "t.g.v. uw huwelijk" en de brief waarin stond dat ik buitengewoon vervangend dienstplichtig werd "wegens de aanwezigheid van een bijzonder geval". De vrijwillige transparantie is een ambtelijk-juridische manier om te vertellen dat er geen aanbesteding gaat plaatsvinden, terwijl dat volgens de regelen van de kunst wel zou moeten. En daar is de niet-aanbestedende partij dan vrijwillig transparant over. Omdat ze dat natuurlijk niet stiekem mogen doen. Je kan het mogelijk vergelijken met een gedoogconstructie: het mag niet, maar in sommige gevallen die we vooraf beschrijven doen we het toch.
Begin deze zomer heb ik er ook eentje van een gemeente gezien, en het schijnt vaker voor te komen. Zo regelmatig kijk ik ook weer niet, en ik doe er geen robuust onderzoek naar, maar goed. Dit was dus mijn tweede in relatief korte tijd. Deze was van de RUD Utrecht, die hun GIS-omgeving niet gaat aanbesteden. Het zag er op Tenderned zo uit:
De GEO informatie infrastructuur geleverd door ESRI Nederland biedt alle functionaliteiten waarmee kaarten en ruimtelijke analyses geïntegreerd kunnen worden in de bedrijfssystemen, dashboards en rapportagesystemen van de RUD Utrecht die deels ter beschikking worden gesteld aan onze deelnemers. De data integratie infrastructuur geleverd door ESRI Nederland biedt alle functionaliteit waarmee we de integratie van data binnen de RUD op basis van de ‘common ground’ gedachte kunnen uitvoeren. Ter continuering van deze twee aspecten in de IV dienstverlening is de overeenkomst voor gebruik en onderhoud voor een periode van 2 jaar en 3 maanden opnieuw met Esri Nederland B.V. afgesloten. In de overeenkomst is een optie van verlenging meegenomen van 2 keer 1 jaar. € 390.000,--
Dus. Zonder aanbesteding wordt er op deze manier een opdracht van bijna vier ton uitgezet. Dat is een serieus hoge prijs voor een GIS- en geodata-omgeving. Nou ja, serieus hoog... laat ik het voorzichtig formuleren: in het algemeen zijn organisaties goedkoper uit. Of nog voorzichtiger: als wij een GIS-omgeving aanbieden dan hebben we nog nooit zo'n hoog bedrag gevraagd.
De reden die de RUD Utrecht gaf was deze (weer een quote van Tenderned):
De opdracht kan alleen door een bepaalde ondernemer worden uitgevoerd wegens het ontbreken van mededinging om technische redenen.
Op basis van een analyse naar de complexiteit van een mogelijke vervanging van zowel het GIS platform als het data integratie platform is de conclusie getrokken dat concurrentiestelling niet mogelijk is. Er zijn derhalve technische redenen: complexiteit en haalbaarheid en financiële redenen, die maken dat er geen andere reële optie openstaat dan de opdracht aan ESRI Nederland te gunnen.
Okee, nu ben ik getriggerd. Ik heb al een tijdje niet meer omgekeken naar wat Esri aan spullenboel levert, maar het lijkt me bijzonder stug dat er niemand is die kan wat zij leveren. Ik kom wel bij omgevingsdiensten over de vloer, en daar wordt in het algemeen door hoogopgeleide medewerkers op een bijzonder degelijke manier omgegaan met standaard GIS software: een goede ruimtelijke database, een degelijk desktop GIS, webtoepassingen voor gebruikers, her en der een veldwerkapp... wát er gedaan wordt is vaak goed doordacht en inhoudelijk sterk, maar de tooling die daarvoor nodig is is in het algemeen wel redelijk standaard...
Dus de vraag is nu: doet de RUD iets heel bijzonders, of zitten ze in een vendor lock-in? Ik vind het spannend genoeg om eens door te vragen. En ik moet zeggen, vanuit mijn rol als Stichting OSGeo.nl bestuurder wil ik ook echt weten waar opensource-GIS mogelijk tekort schiet, zodat we zaken kunnen verbeteren.
Op de website van de RUD Utrecht is uitleg te vinden over hoe vragen te stellen. Je kan informatie voor eigen gebruik opvragen, en als je wil dat de gegevens openbaar gemaakt worden dan kan je een WOO-verzoek doen. Daar is de RUD netjes op ingericht, er is zelfs een speciaal emailadres voor. Nou ja, ik wil hierover wat gaan schrijven, dus alleen met mij delen brengt mij daarna in een onmogelijke positie, dan voel ik mij niet meer vrij om te publiceren. Dus dan maar het WOO-verzoek. Dat is voor mij ook een experiment, nog niet eerder gedaan. En het is toch ook wel een soort bucketlistdingetje. Ik heb in mijn verzoek gevraagd om twee zaken:
- De complete (rapportage over de) door u genoemde analyse (ik neem in mijn naïviteit aan dat als er een analyse is uitgevoerd naar de technische complexiteit er een rapport hierover aanwezig is)
- De communicatie die hierover (intern en extern) is gevoerd (ik voel ergens aankomen dat er ook een mailwisseling is tussen de inkopers die dit op Tenderned moeten plaatsen en de inhoudelijk specialisten, die naast de rapportage nog wel een en ander hebben moeten toelichten, aangezien het om een niet futiel bedrag gaat).
Op het moment dat ik het verzoek deed, leek me dit de beste manier om scherp te krijgen waarom er geen opensource-oplossing mogelijk was. En ergens in het achterhoofd had ik de optie dat het mogelijk zover zou kunnen komen dat men terug zou komen op dit besluit. Maar ja, als melder van dit soort zaken maak je je in het algemeen niet populair, dus de kans daarop is near zero (vrij naar Oppenheimer).
En daar maak ik (uiteraard) een procedurele fout. Ik had namelijk ook gewoon bezwaar kunnen maken tegen deze niet-aanbesteding. Maar goed, dat wist ik op dat moment niet. En ik moet zeggen, ik zou dat ook principieel onjuist hebben gevonden. Als ik reden tot bezwaar heb dan heb ik er geen probleem mee dat kenbaar te maken, maar het lijkt me niet meer dan normaal dat je eerst weet wat er daadwerkelijk aan de hand is voordat je bezwaar maakt. Blijkbaar heeft de wetgever hier anders over nagedacht. Of mogelijk dat de "transparantie vooraf" normaal gesproken ook zou inhouden dat je transparant bent over wat er daadwerkelijk speelt. Anyway, les geleerd, de volgende keer dat ik dit zie maak ik direct bezwaar. En dan ga ik vragen stellen. Beetje een Amerikaanse western: shoot first, ask questions later.
Het wordt interessanter. Twee weken gaan voorbij voordat ik een reactie krijg op mijn WOO-verzoek. Juist genoeg om de formele bezwaartermijn te laten verlopen, maar dat terzijde. Daarover in het volgende schrijven meer. Een belangrijke zin in de eerste reactie is: "De door u gevraagde informatie is niet zomaar openbaar te maken wegens financiële en bestuurlijke elementen. Een deel van de onderbouwing heeft nog een vertrouwelijk karakter en kunnen we helaas niet versturen. Dit heeft met de informatieplicht naar de verschillende bestuurlijke organisaties te maken". In mijn beleving zijn financiële en bestuurlijke elementen juist de zaken die transparant horen te zijn binnen de Nederlandse overheid. Wat voor een wespennest ben ik aan het opentrekken? Of is dit normaal bij een WOO-verzoek?
Ondertussen hebben we telefonisch en live contact gehad. Er zijn wat dingen onder embargo verteld, en dat embargo gaat er binnenkort af. Begin december volgt deel 2 van de zoektocht. Tipje van de sluier: het gaat niet alleen om de in de niet-aanbesteding genoemde technische redenen...